Bãi bỏ hàng loạt điều kiện cấp phép kinh doanh rượu
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho dự thảo nghị định thay thế Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2020/NĐ-CP.
Điểm đặc biệt trong dự thảo lần này nằm ở việc bãi bỏ hàng loạt quy định về điều kiện kinh doanh, hồ sơ và thủ tục cấp phép đối với hoạt động sản xuất, phân phối, bán buôn, bán lẻ rượu.
Theo quy định hiện hành, hoạt động kinh doanh rượu được quản lý theo từng nhóm, với những yêu cầu khác nhau về giấy phép và thủ tục đăng ký.
Chẳng hạn, đối với rượu có độ cồn từ 5,5 độ trở lên, hoạt động sản xuất rượu công nghiệp, sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh, phân phối, bán buôn và bán lẻ thuộc diện phải có giấy phép. Hay hoạt động bán rượu tiêu dùng tại chỗ và kinh doanh rượu có độ cồn dưới 5,5 độ thực hiện theo cơ chế đăng ký tương ứng.
Dự thảo đang được lấy ý kiến đề xuất bãi bỏ hàng loạt điều kiện, thủ tục về cấp giấy phép kinh doanh rượu (Ảnh minh họa).
Mỗi loại hình kinh doanh còn phải đáp ứng những điều kiện riêng. Điển hình như cơ sở sản xuất rượu công nghiệp phải có tư cách doanh nghiệp, dây chuyền máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ phù hợp với quy mô sản xuất; đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, môi trường, nhãn hàng hóa và nhân sự kỹ thuật.
Đối với hoạt động phân phối, thương nhân phải đáp ứng yêu cầu về hệ thống phân phối trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trở lên, trong đó mỗi địa bàn có ít nhất một thương nhân bán buôn rượu. Hoạt động bán buôn cũng có yêu cầu về mạng lưới bán hàng, trong khi cơ sở bán lẻ phải có địa điểm kinh doanh cố định, địa chỉ rõ ràng và văn bản giới thiệu hoặc hợp đồng nguyên tắc với nhà cung cấp rượu theo quy định.
Không chỉ điều kiện kinh doanh, hệ thống quy định hiện hành còn có các thủ tục cấp mới, sửa đổi, bổ sung, cấp lại và thu hồi giấy phép. Thời hạn giấy phép sản xuất rượu công nghiệp là 15 năm, giấy phép sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh, phân phối, bán buôn và bán lẻ có thời hạn 5 năm.
Do đó, Dự thảo Nghị định đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến được xem là tạo điều kiện tốt hơn cho các đơn vị kinh doanh rượu khi đề xuất bãi bỏ các điều khoản quy định về điều kiện sản xuất rượu công nghiệp, sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh, phân phối, bán buôn, bán lẻ và bán rượu tiêu dùng tại chỗ.
Nhiều quy định liên quan đến hồ sơ đề nghị cấp giấy phép, thẩm quyền cấp phép, quy trình cấp mới, sửa đổi, bổ sung, cấp lại và thu hồi giấy phép cũng được đề xuất loại bỏ.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, nội dung này nhằm triển khai chủ trương phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, trong đó có Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ.
Thay đổi cơ chế quản lý ngành hàng thông qua cơ chế hậu kiểm
Cùng với việc đề xuất bãi bỏ gần như toàn bộ điều kiện kinh doanh, dự thảo đưa ra phương thức quản lý mới cho mặt hàng rượu dựa trên dữ liệu do cơ sở kinh doanh cung cấp và hoạt động hậu kiểm của cơ quan nhà nước.
Theo Điều 7 dự thảo, tổ chức, cá nhân sản xuất rượu phải cung cấp thông tin trực tuyến theo mẫu quy định trước khi sản xuất. Thương nhân cũng phải thực hiện nghĩa vụ tương tự trước khi nhập khẩu, phân phối, bán buôn, bán lẻ hoặc bán rượu tiêu dùng tại chỗ.
Khi có thay đổi đối với thông tin đã cung cấp, cơ sở kinh doanh phải thực hiện sửa đổi, bổ sung trực tuyến trước khi kinh doanh theo nội dung thay đổi. Bộ Công Thương được giao quy định cụ thể việc tiếp nhận, nội dung cung cấp thông tin, biểu mẫu và xây dựng, vận hành hệ thống thông tin trực tuyến.
Theo Nghị định mới về kinh doanh rượu, việc quản lý mặt hàng rượu sẽ chủ yếu thực hiện thông qua phương thức hậu kiểm (Ảnh minh họa).
Chế độ báo cáo cũng được đề xuất thay đổi. Theo quy định hiện hành, nhiều nhóm thương nhân kinh doanh rượu phải gửi báo cáo tình hình sản xuất, kinh doanh hằng năm theo thời hạn quy định. Dự thảo đề xuất bãi bỏ chế độ báo cáo định kỳ, thay bằng nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu và báo cáo khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Đối với những cơ sở đã được cấp giấy phép hoặc đăng ký trước ngày nghị định mới có hiệu lực, dự thảo quy định thời hạn 45 ngày kể từ ngày có hiệu lực để thực hiện cung cấp thông tin theo cơ chế mới.
Việc thay đổi phương thức quản lý không đồng nghĩa với việc bãi bỏ toàn bộ nghĩa vụ pháp lý đối với hoạt động kinh doanh rượu. Dự thảo vẫn yêu cầu tuân thủ các quy định về công bố sản phẩm, an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và ghi nhãn.
Rượu lưu thông trên thị trường Việt Nam vẫn phải được dán tem và ghi nhãn theo quy định, trừ những trường hợp được loại trừ cụ thể. Rượu bán thành phẩm nhập khẩu tiếp tục thuộc trường hợp không phải dán tem theo dự thảo.
Kê khai sai có thể bị tạm dừng kinh doanh
Khi chuyển từ cấp phép sang cung cấp thông tin và hậu kiểm, việc bảo đảm dữ liệu kê khai trung thực, đầy đủ trở thành yêu cầu quan trọng. Vì vậy, dự thảo bổ sung cơ chế tạm dừng hoạt động kinh doanh rượu đối với những trường hợp vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin.
Theo Điều 8, thương nhân, tổ chức, cá nhân có thể bị xem xét tạm dừng kinh doanh nếu không cung cấp thông tin trước khi bắt đầu hoạt động; kê khai không đầy đủ, không trung thực hoặc sai nội dung; không cập nhật thông tin khi có thay đổi thuộc diện phải cung cấp; hoặc cung cấp hồ sơ, tài liệu, thông tin giả mạo, sai sự thật làm ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước.
Theo dự thảo, cơ sở chỉ được tiếp tục kinh doanh sau khi khắc phục hành vi vi phạm và gửi báo cáo đến cơ quan có thẩm quyền. Thời hạn tạm dừng không được ấn định bằng một mốc ngày cụ thể mà gắn với việc khắc phục vi phạm theo quy định.
