Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp (DN) là việc thay đổi cơ chế quản lý đối với hoạt động sản xuất, gia công và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ.
Tiến tới bỏ điều kiện kinh doanh từ 1-7
Cụ thể, tại dự thảo sửa đổi Nghị định 24 được công bố ngày 29-5, NHNN đề xuất bãi bỏ cơ chế "giấy phép con" đối với hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ kể từ ngày 1-7. Theo đó, các tổ chức, cá nhân tham gia lĩnh vực này sẽ không còn phải xin giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động như trước đây. NHNN cũng không thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra chuyên ngành đối với hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ theo cơ chế hiện hành.
Dù vậy, các DN sản xuất và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật liên quan, như: phải bảo đảm các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, đo lường, ghi nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền...
Theo ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn TP HCM (SJA), trước đây DN muốn tham gia sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải được cơ quan quản lý cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện. "DN phải có giấy phép đăng ký kinh doanh phù hợp, có cơ sở sản xuất, nhà xưởng hợp pháp và các giấy tờ chứng nhận liên quan đến môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự. Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện đó, NHNN sẽ cấp giấy chứng nhận. Vấn đề là phải hoàn thiện đầy đủ các yêu cầu theo quy định" - ông Dưng nói.
Theo ông Dưng, dự thảo nghị định sửa đổi lần này là tín hiệu tích cực, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng DN. Việc bãi bỏ giấy phép con giúp giảm bớt một bước thủ tục hành chính, đồng thời tăng tính chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. "Với quy định mới, DN sẽ tự tổ chức sản xuất, tự công bố và tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình dù vẫn phải bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và các điều kiện liên quan khác. Các cơ quan chức năng sẽ thực hiện công tác kiểm tra, giám sát theo quy định. Việc bãi bỏ giấy phép con sẽ giúp DN giảm bớt một bước thủ tục hành chính" - ông Dưng nhận định.
Theo quy định hiện hành, sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Ảnh: LAM GIANG
Lãnh đạo Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) cũng cho biết nhiều năm qua, cộng đồng DN trong ngành vàng đã nhiều lần kiến nghị xem xét điều chỉnh các quy định theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn thị trường. Mới đây nhất, Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025 đã xếp ngành vàng trang sức, mỹ nghệ vào nhóm hàng hóa kinh doanh thông thường. Vì vậy, hiệp hội đã đề xuất cơ quan quản lý sớm cụ thể hóa các quy định quản lý theo hướng thống nhất với Luật Đầu tư 2025, đồng thời đồng bộ hóa quy định của NHNN với các văn bản của Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, giúp DN kim hoàn chủ động đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo đánh giá của VGTA, nếu được tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, nguồn nguyên liệu và môi trường kinh doanh, ngành vàng trang sức, mỹ nghệ Việt Nam có thể đạt kim ngạch xuất khẩu từ 4-5 tỉ USD mỗi năm. Đây được xem là dư địa tăng trưởng đáng kể, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành chế tác vàng và thúc đẩy xuất khẩu trong thời gian tới.
Mong sớm được nhập khẩu vàng
Bên cạnh việc đề xuất bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, nhiều DN trong ngành cho rằng vấn đề cấp thiết hiện nay là tháo gỡ nút thắt về nguồn nguyên liệu sản xuất. Bởi, thời gian qua, thị trường liên tục đối mặt với tình trạng khan hiếm vàng nguyên liệu khi chưa có DN nào được cấp phép nhập khẩu chính ngạch để phục vụ sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Điều này khiến nhiều cơ sở chế tác gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất, cũng như xuất khẩu.
Ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch VGTA, cho rằng cùng với việc "cởi trói" cơ chế quản lý đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, cơ quan quản lý cần sớm cho phép DN nhập khẩu vàng nguyên liệu. Khi bài toán nguyên liệu được giải quyết, các DN mới có điều kiện ổn định sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển ngành chế tác nữ trang trong nước.
Thống kê của VGTA cho thấy nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức hiện vào khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương 5 tỉ USD, bình quân hơn 416 triệu USD mỗi tháng. Trong số này, khoảng một nửa sản lượng được sử dụng để đáp ứng nhu cầu trong nước, phần còn lại phục vụ xuất khẩu. Với khoảng 25 tấn vàng được đưa vào chế tác và xuất khẩu hằng năm, ngành vàng trang sức có khả năng mang về từ 3,5-4 tỉ USD.
Theo lãnh đạo VGTA, đây là một trong số ít lĩnh vực có khả năng vừa sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, vừa tạo ra sản phẩm xuất khẩu để tái tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế. "DN nhập vàng nguyên liệu để chế tác không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn tạo ra giá trị gia tăng thông qua xuất khẩu. Đây là đặc thù riêng của ngành vàng trang sức, mỹ nghệ" - đại diện VGTA nhận định.
Liên quan đến hoạt động quản lý thị trường vàng, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang lấy ý kiến đối với dự thảo thông tư mới quy định về đo lường và chất lượng đối với vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng nguyên liệu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, lưu thông trên thị trường. Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc Công ty Vàng Đối tác mới NPJ, cho rằng việc triển khai các quy định mới cần đi kèm những giải pháp hỗ trợ DN nếu muốn hướng tới mục tiêu minh bạch hóa toàn diện thị trường vàng.
Theo ông Trọng, không chỉ các DN lớn mà cả các cơ sở vừa và nhỏ cũng cần được tiếp cận nguồn vàng nguyên liệu hợp pháp, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ để phục vụ sản xuất. "Cần có cơ chế phù hợp để các DN nhỏ tiếp tục tồn tại và phát triển. Đây là những cơ sở đã hoạt động nhiều năm, tạo việc làm cho người lao động và góp phần duy trì nghề truyền thống. Nếu chỉ DN lớn được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu thì các đơn vị nhỏ sẽ gặp nhiều bất lợi trong tiếp cận nguồn cung" - ông Trọng đề xuất.
Nhiều DN cũng cho rằng NHNN cần sớm xây dựng cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, minh bạch cho hoạt động sản xuất vàng trang sức. Đồng thời, yêu cầu truy xuất nguồn gốc sản phẩm cần được thực hiện đồng bộ để tăng tính minh bạch của thị trường, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và giúp DN yên tâm đầu tư, phát triển lâu dài.
Được phép mua vàng bằng thẻ tín dụng
Theo dự thảo Nghị định 24, các giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải được thực hiện thông qua phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Đối với giao dịch mua vàng miếng, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng. Đây là nội dung chưa được quy định trong Nghị định 24 hiện hành.
