Mới đây, HĐND TP.HCM đã thông qua chủ trương đầu tư dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng (phường Cầu Ông Lãnh) và Chợ Gà - Chợ Gạo (phường Bến Thành) theo hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BT, với tổng mức đầu tư gần 16.400 tỷ đồng. Dự án do Công ty CP Đầu tư và Kinh doanh Nhà Khang Điền đề xuất, dự kiến khởi công vào quý III/2026 và đưa vào khai thác từ năm 2029.
Theo quy hoạch, khu Mả Lạng rộng khoảng 3,8 ha, được bao quanh bởi các tuyến đường Nguyễn Trãi, Cống Quỳnh, Trần Đình Xu và Nguyễn Cư Trinh. Dự án dự kiến ảnh hưởng khoảng 1.070 trường hợp nhà, đất của 1.459 hộ dân với gần 4.700 nhân khẩu.
Ít ai biết, trước năm 1975, Mả Lạng từng là nghĩa địa xen lẫn nhà dân. Sau khi được di dời, khu vực dần trở thành nơi sinh sống của người lao động thu nhập thấp, hình thành nên một trong những khu dân cư có mật độ cao nhất khu trung tâm.
Đáng chú ý, những căn nhà siêu nhỏ chỉ vài mét vuông, xập xệ nằm chen chúc tạo nên sự "đối lập" với ánh đèn lộng lẫy từ các tòa tháp, trung tâm thương mại sang trọng cách đó chỉ vài bước chân, tựa như hai thế giới giữa lòng đô thị hiện đại.
Dù khu vực này từng có quy hoạch từ những năm 2000 nhưng bị “treo” gần ba thập kỷ, khiến việc sửa chữa, xây dựng nhà cửa của nhiều hộ dân gần như bị “đóng băng”, điều kiện sống ngày càng xuống cấp nghiêm trọng.
Anh Tâm, người dân đã gắn bó với Mả Lạng gần 40 năm, cho biết căn nhà rộng khoảng 21m² của gia đình hiện có 3 thế hệ với 8 người cùng sinh sống. "Nhà này ba mẹ tôi mua lại từ lâu rồi, vốn là nhà mồ cũ rồi sửa chữa thành nơi ở. Nghe tin khu vực sắp được chỉnh trang, ai cũng mừng. Nhưng điều người dân mong mỏi nhất vẫn là phương án đền bù, hỗ trợ thoả đáng để có thể ổn định cuộc sống”, anh nói.
Những con hẻm sâu hun hút, có đoạn chỉ đủ một xe máy đi qua dẫn vào các căn nhà thấp và chật hẹp. Thiếu ánh sáng tự nhiên, nhiều hộ phải bật đèn 24/7, trong khi mọi sinh hoạt từ nấu nướng đến nghỉ ngơi đều được gói gọn trong không gian chỉ vài mét vuông.
Đặc biệt, dự án không chạy theo mục tiêu thương mại thuần túy mà tập trung nâng chất lượng sống và chỉnh trang đô thị. Theo quy hoạch, Mả Lạng sẽ được thay thế bằng tổ hợp nhà ở xã hội gồm khoảng 1.400 căn hộ trong tòa chung cư cao 38 tầng, 93 căn thấp tầng cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật và trường học liên cấp đồng bộ, phục vụ tái định cư tại chỗ.
Cách đó khoảng 2km, khu Chợ Gà - Chợ Gạo thuộc phường Bến Thành cũng đang đứng trước bước ngoặt thay đổi diện mạo. Khu vực rộng khoảng 4.350 m², nằm trong phạm vi giới hạn bởi các tuyến đường Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, Yersin.
Đây cũng là một trong những khu dân cư lâu đời còn sót lại giữa trung tâm thành phố, với nhiều căn nhà diện tích chỉ vài mét vuông, xuống cấp và thiếu các điều kiện an toàn tối thiểu.
Không ít căn nhà được cơi nới bằng tôn và gỗ chắp vá, đối lập với diện mạo hiện đại của đại lộ Võ Văn Kiệt ngay bên ngoài.
Theo quy hoạch, dự án Chợ Gà - Chợ Gạo sẽ ảnh hưởng khoảng 252 căn nhà của 192 hộ dân với 744 nhân khẩu. Khu vực này sẽ được xây dựng khối chung cư nhà ở xã hội cao 35 tầng với khoảng 760 căn hộ, đồng thời hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, thay thế khu dân cư xuống cấp đã tồn tại nhiều thập kỷ giữa trung tâm TP.HCM.
