Mỹ, Trung Quốc chạy đua trong lĩnh vực có thể tạo ra 5.000 tỷ USD: Việt Nam vừa có bước tiến mới

Lĩnh vực này là trí tuệ nhân tạo (AI).

Tập đoàn Dữ liệu quốc tế IDC dự báo, đến năm 2030, AI sẽ mang lại trị giá tương đương 5.000 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu. Công nghệ này đang thu hút cuộc chạy đua ráo riết của nhiều cường quốc như Mỹ, Trung Quốc...

Theo The New York Times, tại Mỹ, chính phủ khuyến khích các công ty tư nhân đẩy tối đa tốc độ để tạo ra những công nghệ quyền năng nhất mà nhân loại từng biết đến, với mục tiêu là siêu trí tuệ.

Trong khi đó, tại Trung Quốc, thay vì chỉ tập trung vào sức mạnh tính toán thuần túy, họ lại chú trọng vào việc đưa các công cụ AI giá rẻ và hiệu quả vào mọi dịch vụ công cộng và hoạt động đời sống. Chẳng hạn, tại các thành phố lớn của Trung Quốc như Thượng Hải, AI đã hiện diện sâu rộng trong mọi ngõ ngách, khi người dân sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt thay cho vé tàu, gọi đồ ăn qua các ứng dụng vận hành bởi AI và gần như không còn đi chợ truyền thống...

Cùng xu thế đẩy mạnh AI, tại Việt Nam cũng vừa có một bước tiến mới. Đó là chương trình Vietnam AI Innovation Challenge, Hackathon AI-native đầu tiên tại Việt Nam. Chương trình này góp phần thực hiện nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của AI trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam.

Nhân dịp này, ở bên lề lễ công bố khởi động chương trình (ngày 28/5), PV đã có cuộc trao đổi nhanh với bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công phụ trách Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar, Tập đoàn Meta, về cuộc thi cũng như lĩnh vực đang được nhiều quốc gia trên thế giới theo đuổi.

Vietnam Innovation Challenge được nhắc đến trong Cổng TTĐT của Nhà Trắng

-Với vai trò là đơn vị đồng hành cùng với Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC, Bộ Tài chính) triển khai chương trình Vietnam AI Innovation Challenge 2026, Meta đặt ra mục tiêu cụ thể gì và vì sao lại quyết định tham gia đồng hành?

Thực ra Meta đã đồng hành với NIC từ năm 2022 và đó là mối quan hệ được phát triển theo cùng năm tháng. Đến bây giờ có thể nói là quan hệ vừa toàn diện, vừa chiến lược; tương đồng với mối quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ.

Thậm chí, chương trình Vietnam Innovation Challenge (Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam) đã được nhắc đến trong Cổng TTĐT của Nhà Trắng trong chuyến đi của Tổng thống Biden đến Việt Nam vào năm 2023. Điều này cho thấy mối quan hệ hợp tác giữa NIC và Meta không chỉ sâu mà còn rộng và chiến lược.

Trong khuôn khổ Vietnam Innovation Challenge, chúng tôi khẳng định đồng hành với Chính phủ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số. Trong kỷ nguyên về AI, chúng tôi đã nhận được thông điệp từ Nghị quyết số 57 là Việt Nam cần phải tăng tốc về AI.

Năm 2025, chúng tôi đã hợp tác với NIC để cùng xây dựng một bộ quy chuẩn dữ liệu tiếng Việt chất lượng cao (ViGen) để phục vụ cho hệ sinh thái Việt Nam, để phát triển các ứng dụng về AI bằng tiếng Việt, thuần Việt cho người Việt sử dụng. Đây là một cam kết lâu dài mới bắt đầu từ năm ngoái và chúng tôi sẽ cùng hợp tác với NIC trong những năm tiếp theo trong dự án ViGen.

Năm nay, chúng tôi cùng với NIC tổ chức Thách thức đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) ở Việt Nam. Đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam có một hackathon AI-native ở tầm quốc gia.

Vì sao Meta lại quyết định tham gia đồng hành Vietnam AI Innovation Challenge 2026? Đối với chúng tôi, lý do rất tự nhiên. Bởi vì Việt Nam là quốc gia có cộng đồng các nhà phát triển công nghệ rất năng động, thậm chí là nhất tại Đông Nam Á. Chúng tôi mong muốn Vietnam AI Innovation Challenge không chỉ là cơ hội để cho những người trẻ, người tài của Việt Nam có thể tiếp cận được hay sử dụng những công nghề về AI mới nhất, mà còn được đặt vào vị trí là nhà phát triển, nhà xây dựng những giải pháp về AI, qua đó giải quyết các bài toán hết sức thực tế mà các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải.

Chúng tôi cũng mong muốn đồng hành với các nhà phát triển Việt Nam để đưa ra các giải pháp này. Sau đó, chúng tôi sẽ giới thiệu các giải pháp đã đoạt giải trên lãnh thổ Việt Nam đến với AI Singapore, tiếp tục nghiên cứu và phát triển tại quốc gia này.

Đến cuối năm, Meta sẽ đưa các giải pháp này sang Mỹ để tham gia một số sự kiện về AI, với các cộng đồng nhà phát triển về AI tại Silion Valley... Đây là quá trình đưa AI của Việt Nam ra khu vực và thế giới, và Meta rất vinh dự được đồng hành với các nhà phát triển về các giải pháp AI ở Việt Nam. Đây cũng là mục đích mà chúng tôi muốn truyền tải tới các đối tác đồng tổ chức, nhà đồng hành, nhằm phát triển hệ sinh thái ở Việt Nam ngày càng mạnh mẽ và bền vững hơn.

Con tàu thống nhất của Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam

-Điều gì khiến Vietnam AI Innovation Challenge 2026 khác với các cuộc thi về AI đã diễn ra trước đây ở Việt Nam, thưa bà?

Sự khác biệt rất rõ. Thứ nhất, đây là cuộc thi tìm kiếm giải pháp về AI lần đầu tiên ở quy mô quốc gia. Thứ hai, ngay trên Standee, Backdrop của Vietnam AI Innovation Challenge 2026, mọi người có thể nhìn thấy hình ảnh đoàn tàu và dòng chữ “TRAIN”SFORMATION. Đây là một sự chơi chữ mà chúng tôi không thể dịch sang tiếng Việt. Nhưng dòng chữ này có nghĩa là sự chuyển đổi mạnh mẽ đặc biệt trong kỷ nguyên AI.

Chữ “TRAIN” (tức con tàu) là hình ảnh con tàu mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ. Chúng ta thấy Việt Nam ngày càng hiện đại trong kỷ nguyên AI. Đồng thời hình ảnh con tàu cũng nói đến tàu thống nhất. Và thực sự chúng tôi sẽ làm việc này trên con tàu thống nhất. Chúng tôi sẽ đưa các thí sinh tham dự từ Hà Nội, TP HCM đi lên hai con tàu của đoàn tàu thống nhất và đến gặp nhau tại Đà Nẵng.

Khoảng hơn 2.000 thí sinh này sẽ tham gia thi đấu cùng với nhau trong 48 giờ tại Đà Nẵng để tìm kiếm được các giải pháp về AI, tìm ra lời giải cho các bài toán của doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài ra, ở đây còn có một yếu tố thống nhất. Đó là người Việt ở Việt Nam và người Việt là những kỹ sư AI đang hoạt động ở Silicon Valley (Mỹ), Singapore, Nhật Bản, châu Âu... hội tụ vào và trở thành mạng lưới cố vấn hết sức tận tâm để tập huấn cho các thí sinh tham dự hackathon AI này trong suốt 5 tuần trước khi diễn ra hackathon tại Đà Nẵng.

Đồng thời, những bài toán đặt ra trong cuộc thi là có thực của doanh nghiệp Việt Nam và do chính những thí sinh người Việt tìm kiếm ra giải pháp. Những giải pháp này sẽ có sự hỗ trợ của một tổ hợp đối tác để cùng đưa các giải pháp đến tầm quốc gia, ra khu vực và đến với thế giới.

Tôi tin rằng đây là những điểm tạo ra sự khác biệt của hackathon này. Cuộc thi không chỉ dừng lại ở vài ngày, mà đó là một quy trình đầy đủ và kéo dài 6 tháng, với sự chung tay của đại diện Nhà nước là NIC và Tập đoàn Meta, AI for Vietnam, ĐH Duy Tân...

-Với vai trò là một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, Meta dự định sẽ chia sẻ tài nguyên kỹ thuật hoặc những mô hình AI, mô hình tiên tiến nào để giúp các kỹ sư/lập trình viên của Việt Nam tối ưu các sản phẩm của mình trong quá trình diễn ra hackathon?

Chúng tôi dự định đóng góp vào chương trình Vietnam AI Innovation Challenge theo nhiều hình thức khác nhau. Thứ nhất, về tài chính, đây là sự cam kết về tài chính khá lớn, không chỉ trong năm nay, mà xuyên suốt từ năm 2022, và tôi tin là sẽ còn nhiều năm nữa.

Thứ hai, về mặt kỹ thuật, Meta là một trong những công ty công nghệ hàng đầu của thế giới, chúng tôi sẽ hỗ trợ những mô hình mới nhất về ngôn ngữ lớn. Đây là sự đầu tư vô cùng lớn của Meta đối với cộng đồng đang phát triển AI trên thế giới và với Việt Nam. Riêng với Việt Nam, chúng tôi còn có sự đầu tư lớn, sâu về dự án ViGen như tôi đã chia sẻ vừa rồi.

Thứ ba, về mạng lưới nhân tài AI, chúng tôi cam kết sẽ đưa các giải pháp, những nhà phát triển AI ở Việt Nam đi ra nước ngoài, đến với Singapore và thị trường thế giới.

Cuối cùng, tôi xin nhắc đến tính đặc biệt là chúng tôi tạo ra một sân chơi không chỉ cho người Việt mà cả cho các công ty công nghệ của Mỹ. Đây cũng là dịp để chúng tôi thể hiện cách kỷ niệm 250 năm Đổi mới sáng tạo của Mỹ.

Việt Nam đang có nhiều lợi thế phát triển AI

-Bà đánh giá thế nào về tiềm năng cũng như lợi thế của Việt Nam trong việc phát triển AI?

Việt Nam là một quốc gia đông dân với hơn 100 triệu người và có dân số trẻ. Số người sử dụng các công nghệ ở Việt Nam cũng rất cao. Cơ sở hạ tầng Internet của Việt Nam cũng rất tốt. Đồng thời, nền kinh tế của Việt Nam đang phát triển rất tốt, sức mua của người Việt rất ổn. Đặc biệt, hệ sinh thái AI của Việt Nam đang rất tốt vì lực lượng lao động có nền về giáo dục tốt.

Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam đang ra rất nhiều chính sách liên quan đến nền kinh tế số, cũng như tiếp thu các ý kiến của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Vì thế, Tập đoàn Meta có rất nhiều điều kiện để thảo luận, tham gia trao đổi bàn tròn về những vấn đề mang tính chính sách, làm sao để giúp Nhà nước, các doanh nghiệp và người dân có thể phát triển hơn.

-Dự kiến có hơn 2.000 lập trình viên sẽ tham gia vào cuộc thi hackathon AI để giải quyết các bài toán thực tế của các doanh nghiệp. Vây, Meta có chuẩn bị bài toán gì đó của riêng tập đoàn dành cho các thí sinh hay không?

Chúng tôi dự kiến ít nhất là 2.000 người tham gia, thậm chí là 3.000 người.

Như tôi vừa nói, cuộc thi sẽ ưu tiên giải quyết các vấn đề của các doanh nghiệp Việt Nam và sử dụng nhân tài Việt để tìm ra các lời giải đáp. Còn Meta sẽ tham gia với vai trò như “bà đỡ” hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật, chuyên gia cố vấn, marketing đưa các bạn tham gia đến với Singapore, Mỹ... , từ đó phát triển thành các sản phẩm cụ thể. Sau đó, chính các bạn tham gia lại quay trở lại và giúp định hình hệ sinh thái AI tại Việt Nam ngày càng phát triển mạnh trong khu vực.

-Được biết, Meta có lợi thế mạng xã hội với khoảng 3,5 tỷ người dùng hiện nay. Meta sẽ sử dụng lợi thế này như thế nào tại Vietnam AI Innovation Challenge khi chương trình kéo dài 6 tháng?

Tất cả thông tin về Vietnam AI Innovation Challenge đều có ở trên Facebook và các nền tảng khác của Meta. Đó là “của nhà trồng được” (cười – PV). Tuy nhiên, một điều quan trọng nữa là mạng lưới về kỹ thuật, chuyên gia của Meta là không chỉ ở Việt Nam, Singapore mà còn nhiều quốc gia khác trên thế giới. Chúng tôi huy động được mạng lưới đó để cho họ trở thành những cố vấn, đồng hành cùng với các thí sinh trong 5 tuần trước khi bước vào 48 giờ ở Đà Nẵng.

Trong 2 ngày ở Đà Nẵng, các bạn thí sinh cũng sẽ được tiếp xúc với các chuyên gia đầu ngành. Sau khi được giải, các bạn sẽ có cơ hội phát triển khi được làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp mà họ đã đưa đầu bài.

-Meta đánh giá thế nào về năng lực phát triển AI của Việt Nam so với các nước trong khu vực phát triển hơn như Singapore, Indonesia...?

Về cơ sở hạ tầng, có thể là Singapore sẽ đi đầu, vì nhiều lý do khác nhau. Nhưng về việc sử dụng AI, tích hợp AI vào đời sống hàng ngày, doanh nghiệp, thì Việt Nam lại đang đi đầu, trong top đầu của khu vực. Năm 2025, bên tư vấn Deloitte có tiến hành một điều tra trên toàn khu vực và thấy là có 93% doanh nghiệp và người tham gia đã sử dụng AI hàng ngày. Điều này cho thấy người Việt và các doanh nghiệp Việt Nam rất nhanh và nhạy, tiếp nhận AI vừa sâu và rộng.

Với Meta, Việt Nam là một trong những thị trường quan trọng nhất trong khu vực. Do đó, sự đầu tư vào AI của Meta cũng như sự cam kết của chúng tôi về phát triển AI ở Việt Nam là rất lớn.

-Liệu những cuộc thi như Vietnam AI Innovation Challenge sẽ góp phần như thế nào để thu hẹp khoảng cách về AI so với các quốc gia trên thế giới, thưa bà?

Các kỹ sư phần mềm của Việt Nam đã tiệm cận đến với điểm trung bình của thế giới và thậm chí là đi đầu. Tuy nhiên, đó chỉ mới là những điểm sáng cụ thể, chưa thể thành số đông. Chương trình Vietnam AI Innovation Challenge là một trong rất nhiều nỗ lực của Nhà nước và giới tư nhân như Meta để làm thế nào đưa những ví dụ cụ thể đã thành công của người Việt và nhân rộng ra. Đối với việc này, chúng tôi hướng tới nhóm bạn trẻ. Các bạn không chỉ là sinh viên mà còn là những nhà lập trình giàu kinh nghiệm.

Chúng tôi hy vọng đây là một trong những nỗ lực để cùng tạo ra một thế hệ về những người phát triển các giải pháp AI trong hệ sinh thái mới và đang phát triển rất nhanh. Việt Nam đang đi rất nhanh và đang đi cùng với thế giới.

-Quay trở lại với chương trình, thông qua Vietnam AI Innovation Challenge, Meta muốn tìm kiếm điều gì từ cộng đồng lập trình viên và công nghệ?

Mục tiêu trước mắt của chúng tôi là để cho các bạn thí sinh ra được các sản phẩm mà có tính thực tế và phát triển lâu dài.

Về dài hạn, mục tiêu của chúng tôi là chính các bạn trở thành nhân tố chính để làm cho hệ sinh thái về nhân tài, nguồn lực AI được phát triển sâu và rộng tại Việt Nam. Meta đã và đang kinh doanh tại Việt Nam nhiều năm nay. Vậy nên, sự thành công của Việt Nam và hệ sinh thái AI tại Việt Nam, cũng là thành công của Meta.

-Xin cảm ơn bà đã chia sẻ!