Ông Lê Văn Tuyên: NHNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động thanh toán - Ảnh: VGP
Tại họp báo Thông tin về kết quả hoạt động ngân hàng quý I/2026 do NHNN tổ chức chiều 14/4, ông Lê Văn Tuyên, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, trước bối cảnh các hành vi gian lận, lừa đảo giao dịch ngân hàng qua không gian mạng gia tăng, cơ quan này đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động thanh toán.
Thứ nhất, NHNN tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Cơ quan này đã nghiên cứu, tham mưu trình ban hành và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, các quy định được ban hành nhằm tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.
Cụ thể, NHNN trình Chính phủ ban hành các nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng và tiền di động. Bên cạnh đó, các thông tư được ban hành quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Các tổ chức tín dụng và các nội dung tại nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt.
Các thông tư này bao gồm quy định về hoạt động đại lý thanh toán; quản lý, vận hành và sử dụng hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng quốc gia; cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại các tổ chức tín dụng; hoạt động thẻ ngân hàng; cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng; cấp phép tham gia hệ thống thanh toán quốc tế của các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Ngoài ra, NHNN cũng ban hành Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán Việt Nam đến năm 2030 nhằm định hướng phát triển thanh toán số.
Trong đó, các quy định được bổ sung liên quan đến đảm bảo định danh chính chủ khi thực hiện giao dịch thanh toán trực tuyến. Theo quy định, khách hàng chỉ được thực hiện rút tiền hoặc thanh toán điện tử sau khi thông tin giấy tờ tùy thân và dữ liệu sinh trắc học được đối chiếu khớp đúng. Đồng thời, khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức phải thực hiện gặp mặt trực tiếp và xác thực sinh trắc học, trừ một số trường hợp theo quy định.
Ngoài ra, các giao dịch trực tuyến được yêu cầu áp dụng giải pháp xác thực sinh trắc học. Các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng cũng được ban hành, trong đó có nội dung xử phạt hành vi lợi dụng tài khoản thanh toán hoặc ví điện tử để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Thứ hai, NHNN tăng cường hợp tác với các cơ quan liên quan nhằm triển khai các giải pháp làm sạch dữ liệu và phòng, chống gian lận, lừa đảo.
Cơ quan này đã phối hợp với Bộ Công an ban hành kế hoạch phối hợp số 01, trong đó có nội dung khai thác và kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân gắn chip và ứng dụng định danh điện tử VNeID. Việc kết nối này nhằm làm sạch dữ liệu, nhận biết và xác minh chính xác khách hàng, qua đó phòng ngừa việc mạo danh hoặc sử dụng giấy tờ giả để đăng ký dịch vụ ngân hàng.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Chính phủ đã có chỉ đạo về tăng cường phòng ngừa và xử lý tội phạm lừa đảo công nghệ cao, NHNN phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và các đơn vị liên quan đối chiếu thông tin chủ thuê bao di động sử dụng dịch vụ Mobile Banking với thông tin chủ tài khoản thanh toán. Đồng thời, ngành ngân hàng triển khai tổng rà soát tài khoản thanh toán và sim điện thoại nhằm tăng cường quản lý và phòng ngừa lừa đảo trực tuyến.
Đến hết ngày 20/3, toàn ngành ngân hàng đã có hơn 151,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,82 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.
Thứ ba, NHNN triển khai hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán, gọi là SIMO. Hệ thống này cho phép các tổ chức thành viên báo cáo các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác.
Trên cơ sở dữ liệu tập trung từ hệ thống SIMO, các tổ chức tín dụng có thể đưa ra quyết định ngăn chặn giao dịch ngay hoặc yêu cầu xác thực tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến.
Tính đến ngày 12/4, theo báo cáo của các đơn vị sử dụng dịch vụ của hệ thống SIMO, đã có hơn 3,7 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo. Trong đó, hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch gần 4,17 nghìn tỷ đồng.
Anh Minh
