Điểm cận nhật và viễn nhật của Trái đất xảy ra vào tháng 1 và tháng 7 - Ảnh: TIMEANDDATE.COM
Nguyên nhân là do các mùa trên Trái đất chủ yếu được quyết định bởi độ nghiêng của trục quay (23,5 độ) chứ không phải khoảng cách đến Mặt trời, theo trang IFLScience ngày 6-7.
Theo các nhà thiên văn học, quỹ đạo của Trái đất quanh Mặt trời không phải hình tròn hoàn hảo mà có dạng elip. Vì vậy, khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trời luôn thay đổi trong suốt một năm.
Tại điểm viễn nhật năm nay, Trái đất cách Mặt trời khoảng 152,1 triệu km. Trong khi đó, vào điểm cận nhật, thường rơi vào đầu tháng 1, khoảng cách giảm xuống còn khoảng 147,1 triệu km.
Chênh lệch khoảng 5 triệu km khiến lượng bức xạ Mặt trời chiếu tới Trái đất ở thời điểm viễn nhật thấp hơn khoảng 7% so với khi cận nhật. Dù vậy, nhiệt độ trung bình toàn cầu vào thời điểm viễn nhật lại cao hơn khoảng 2,3°C so với cận nhật.
Theo các chuyên gia của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), điều này xuất phát từ việc phần lớn diện tích đất liền tập trung ở Bắc bán cầu và độ nghiêng trục quay 23,5 độ của Trái đất.
Đất hấp thụ và tỏa nhiệt nhanh hơn đại dương và hiện tại Bắc bán cầu đang nghiêng về phía Mặt trời nên nhận ánh sáng trực tiếp trong thời gian dài hơn mỗi ngày, tạo nên mùa hè.
Ngược lại, Nam bán cầu lúc này nghiêng xa Mặt trời, nhận ít bức xạ hơn nên bước vào mùa đông.
Các nhà khoa học nhấn mạnh khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trời chỉ đóng vai trò thứ yếu trong việc hình thành các mùa. Yếu tố quyết định là trục quay của Trái đất nghiêng khoảng 23,5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo.
Độ nghiêng này làm thay đổi góc chiếu của ánh sáng và thời lượng ban ngày tại từng bán cầu trong suốt năm, từ đó tạo nên sự luân phiên của bốn mùa.
Thời điểm viễn nhật và cận nhật cũng không cố định mãi mãi. Do quỹ đạo Trái đất và hệ thống lịch không hoàn toàn trùng khớp, hai mốc này dịch chuyển khoảng một ngày sau mỗi 58 năm. Vào năm 1246, điểm cận nhật từng trùng với ngày đông chí.
Theo các nhà thiên văn học, nếu xu hướng này tiếp diễn, đến khoảng năm 6430, điểm cận nhật sẽ trùng với thời điểm xuân phân.
